Mrówki żyją w dużych skupiskach, społeczeństwach w których istnieje wyraźny podział na klasy. Najważniejsza w każdym gnieździe jest samica - królowa. Jej jedynym zadaniem jest składanie jaj. W okresie godowym, królowa ma skrzydła i jest zapładniana przez samce, w tzw. locie godowym. Po zakończeniu godów samice tracą skrzydła, natomiast samce giną. Zapłodniona królowa zakłada nową kolonię. W zależności od gatunku mrówek w gnieździe może być od jednej do tysiąca królowych, jednak najczęściej jest to średnio od około 10 do 30 królowych. Nowe królowe powstają z larw specjalnie karmionych przez robotnice. Niepłodne samice – robotnice, to kolejna grupa społeczna w gnieździe. Do ich obowiązków należy budowa i sprzątanie gniazda (mrowiska), opieka nad potomstwem, dostarczanie pożywienia innym członkom społeczności oraz obrona przed intruzami. Robotnice nie maja skrzydeł. W poszukiwaniu pokarmu wchodzą do domów, mieszkań, a także ogrodów.

Pokarm dla mrówek stanowią rośliny, ale także są to inne owady. Niektóre gatunki mrówek odżywiają się rosą miodową – spadzią. Głównym składnikiem spadzi jest sok roślinny z uszkodzonych przez np. mszyce komórek roślinnych. Mrówki dla zapewnienia sobie pożywienia chronią mszyce przed ich naturalnymi wrogami. Należy dodać, że spadź pokrywająca rośliny powoduje rozwój grzybów, które utrudniają dostęp światła oraz wymianę gazową roślin. Sytuacja taka jest niekorzystna dla rozwoju roślin.

Mrówki komunikują się między sobą za pomocą dźwięków oraz poprzez dotyk. Poruszają się, kierując się wzrokiem. Mrówki produkują oraz wydzielają w czasie marszu substancję zapachową - feromon, zaznaczając tym samym trasę przejścia np. z miejsca, gdzie znalazły pokarm do gniazda.

Szkodliwa działalność mrówek

W ogrodzie mrówki ingerują w strukturę gleby, budując gniazda i korytarze, co skutkuje jej wysuszaniem. Odkrywają podziemne części roślin - korzenie oraz bulwy i kłącza.

Pośrednio, ochraniając mszyce wydzielające rosę miodową przyczyniają się do osłabienia roślin opanowanych przez te owady.

Zdarzają się również mrowiska wybudowane wewnątrz drzew w ogrodzie. Takie mrowisko bardzo niekorzystnie wpływa na stan drzewa, uszkadzając jego strukturę.

Bardzo często mrówki w poszukiwaniu pożywienia opanowują pąki i kwiaty roślin, zwykle taka działalność powoduje ich zniszczenie.

W okresach suszy mrówki obgryzają młode pędy wierzchołkowe roślin. Szkodliwa działalność mrówek nie ogranicza się tylko do niszczenia lub uszkodzenia roślin.

Zdarzają się mrowiska wybudowane wewnątrz drewnianych elementów konstrukcji budynków – drzwi, okien słupów nośnych, co obniża ich wytrzymałość, a tym samym grozi uszkodzeniem budowli.

Zarówno wewnątrz budynków, jak również w ogrodzie nieodpowiednio zabezpieczona żywność może zostać zanieczyszczona przez mrówki.

Czy tylko szkodzą?

Mrówki z jednej strony działają destrukcyjnie na środowisko w ogrodzie, jednak są również dobre strony ich działalności.

Polepszają strukturę gleby, zmieniają korzystnie jej skład chemiczny. Wnoszą do wnętrza mrowisk martwe drobne bezkręgowce; resztki pokarmowe, martwe mrówki oraz odchody, które gromadzone w glebie, ulegają rozkładowi i użyźniają ją.

Mrówki zwalczają wiele drobnych bezkręgowców, często szkodników roślin, żyjących w ogrodzie – na roślinach, na powierzchni gruntu oraz w glebie. Oczyszczając w ten sposób środowisko naturalne ze szkodników, pomagają człowiekowi w uprawach.

Mrówki usuwają zalegającą na roślinach opanowanych przez mszyce spadź, która ogranicza rozwój roślin. Co prawda mrówki ochraniają mszyce przed wrogami, ale również zwalczają inne owady będącymi szkodnikami dla roślin.

Najpopularniejsze gatunki

Najczęściej w naszym otoczeniu żyją mrówki z gatunku: gmachówka, murawka darniowa oraz hurtnica czarna.

Ponad tysiąc gatunków gmachówek żyje w lasach, na polach oraz terenach zurbanizowanych. Prowadzą nocny tryb życia. Długość robotnic od 6 do 10 mm, a królowych od 15 mm. Występują w barwach od czerwonobrązowej do czarnej. Zamieszkują stare drzewa, ale zakładają również gniazda satelickie w drewnianych elementach budynków.

Bardzo pospolitym gatunkiem jest murawka darniowa. Robotnice o długości od 2,5 do 3,5 mm, w barwach od jasnobrązowej do czarnej, mają jasne odnóża i czułki. Gnieżdżą się w ścianach budynków, pod podłogami, również pod powierzchnią ścieżek i dróg, a także pod kamieniami.

Najpospolitsza na naszym obszarze jest mrówka hurtnica czarna zwana pospolitą. Ma ok. 3,5 do 5 mm długości, jest barwy czarnej. Królowe są jaśniejsze i mają do 9 mm długości. W miastach budują gniazda pod brukowanymi, asfaltowymi drogami, a także w ścianach na zewnątrz budynków. Na terenach otwartych mieszkają w ziemnych gniazdach, niekiedy z kopcami.

Sposoby zwalczania mrówek

Do zwalczania mrówek stosuje się chemiczne środki owadobójcze, które występują w postaci pyłów, płynów, trutek pokarmowych oraz w aerozolach.

Zwalczanie mrówek w ogrodzie należy rozpocząć od zlokalizowania ich gniazda. Radykalnym sposobem na zniszczenie gniazda jest zalanie go oraz jego okolicy wrzątkiem.

Można również zastosować dostępne środki chemiczne np. Mrówkiller, AgrEvo-Pylisty preparat przeciw mrówkom. W przypadku gmachówek, należy również znaleźć i zniszczyć gniazda satelickie, aby uniemożliwić odbudowę kolonii.

Niekiedy ustalenie miejsca gdzie znajduje się gniazdo jest niemożliwe i wtedy stosuje się inną technikę. Na ścieżki, którymi poruszają się mrówki wysypuje się trutki ze środkiem owadobójczym. Robotnice zabierają go do gniazda, a tam karmione są nim królowe oraz pozostałe mrówki. W ten sposób odbywa się powolne podtruwanie całego gniazda. Można zastosować np. Mrówkofon lub Maxforce, do stosowania na zewnątrz budynków, obydwa środki posiadają właściwości wabiące.

Skutecznym środkiem jest Glotox, który jest słabo rozpuszczalny w wodzie co powoduje jego dłuższy okres działania na zewnątrz pomieszczeń.

We własnym zakresie można wykonać skuteczną trutkę, której głównym składnikiem trującym jest boraks (proszek). Miesza się go z żółtkiem jajka, następnie  należy wysypać w miejscach, gdzie przechodzą mrówki, które zaniosą go do gniazda. W tym wypadku należy jednak zabezpieczyć miejsce, przed dziećmi i zwierzętami.

Mrówki można również spróbować odstraszać, ponieważ nie znoszą one niektórych zapachów. W różnych miejscach ogrodu można zasadzić tymianek, lawendę majeranek, miętę polną. Również zapach krzaków pomidorów odstrasza mrówki.

Do zwalczania mrówek w pomieszczeniach można zastosować sprawdzoną i skuteczną w walce z mrówkami Płytkę Globol. Po wystawieniu płytki mrówki “znikają” z pomieszczenia.